مرکز فناوری اطلاعات جهاددانشگاهی؛ متناسب سازی خدمات آموزشی فناوری اطلاعات سنتی به مدرن

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی قم، وحید غفاریان دانش آموخته مهندسی کامپیوتر گرایش نرم افزار با بیش از 15 سال سابقه حضور در حوزه آموزش و تدریس علوم it مدیرمرکز فناوری اطلاعات جهاددانشگاهی قم است که در مدت زمان فعالیت خود توانسته متناسب با تحول شگرف در این حوزه به خصوص هوش مصنوعی، دوره های تخصصی این حوزه را نیز به پیشخوان خدمات آموزشی جهاددانشگاهی قم بیافزاید.

با وی به گفت وگو نشستیم و از کم و کیف فعالیت های این واحد پرسیدیم که مشروح این گفت وگو در ذیل آمده است:

-    اگر قرار باشد فقط یک خبر از واحد شما در یک سال گذشته منتشر شود، آن خبر چیست؟

اگر بخواهیم تنها یک موضوع را به عنوان مهم‌ترین خبر مرکز فناوری اطلاعات جهاد دانشگاهی قم مطرح کنیم، به نظر من باید به تداوم و گسترش مسیر حرکت مرکز به سمت آموزش‌های نوین، مهارت‌محور و مبتنی بر فناوری‌های روز، با محوریت هوش مصنوعی اشاره کنیم.

در سال‌های اخیر تلاش کرده‌ایم آموزش فناوری اطلاعات را از یک نگاه صرفاً کلاسیک و انتقال مباحث تخصصی، به سمت آموزش‌هایی ببریم که هم با تحولات فناوری هماهنگ باشند و هم بتوانند نیازهای واقعی جامعه و بازار کار را پاسخ دهند.

در همین مسیر، دپارتمان تخصصی هوش مصنوعی مرکز که با همراهی اساتید جوان و پرتلاش شکل گرفته، هر سال توسعه بیشتری پیدا کرده و اکنون وارد مرحله جدیدی از فعالیت خود شده است؛ مرحله‌ای که در آن، علاوه بر برگزاری دوره‌های تخصصی هوش مصنوعی، به دنبال بازنگری در سرفصل دوره‌های مصوب و تلفیق کاربردی مباحث هوش مصنوعی با آموزش‌های تخصصی مرکز هستیم.

این موضوع را یک تغییر مقطعی نمی‌دانیم؛ بلکه آن را بخشی از مسیر حرکت از IT سنتی به IT مدرن می‌دانیم.

-    در یک سال گذشته، مهم‌ترین تغییری که در واحد یا مرکز شما رخ داد چه بود و چه اثری بر مخاطبان یا جهاد گذاشت؟مهم‌ترین تغییر، تغییر در نگاه آموزشی مرکز بود.ما تلاش کردیم آموزش را بیش از گذشته به سمت سه مؤلفه هدایت کنیم: فناوری‌های روز، مهارت عملی و نیاز بازار کار.در کنار توسعه فعالیت‌های دپارتمان تخصصی هوش مصنوعی، راه‌اندازی و فعال‌تر شدن دپارتمان فنی ـ مهارتی نیز گام مهمی در همین مسیر بود. هدف این دپارتمان این است که آموزش‌های شغلمحور را به نیازهای واقعی بازار نزدیک‌تر کند.دوره‌هایی مانند تعمیرات لوازم خانگی و کولر گازی، طراحی و نصب پنل‌های خورشیدی، نصب و راه‌اندازی دوربین‌های مداربسته، تعمیر پکیج، برق ساختمان و سایر مهارت‌های فنی، در همین چارچوب تعریف شده‌اند.این رویکرد باعث شده مرکز علاوه بر آموزش‌های تخصصی فناوری اطلاعات، بتواند در حوزه مهارت‌های فنی و شغلی نیز نقش فعال‌تری داشته باشد و کارگروه فنی و مهندسی مجموعه نیز با ظرفیت بیشتری فعالیت کند.

-    کدام اقدام یا دستاورد مرکز یا بخش شما کمتر دیده شد، در حالی که از نظر شما ارزش دیده شدن بالایی داشت؟

به نظر من یکی از اقداماتی که شاید کمتر از ارزش واقعی آن دیده شده، تغییر تدریجی ساختار و محتوای آموزشی مرکز است.

راه‌اندازی یک دوره جدید یا برگزاری یک کارگاه، خروجی قابل مشاهده‌ای است؛ اما پشت این اتفاقات، یک فرآیند مستمر برای شناسایی نیازهای جدید، بررسی فناوری‌های روز، طراحی محتوا، استفاده از ظرفیت اساتید و به‌روزرسانی مسیرهای آموزشی وجود دارد.

به طور ویژه، فعالیت دپارتمان تخصصی هوش مصنوعی برای ما اهمیت زیادی دارد. این دپارتمان صرفاً با هدف برگزاری چند دوره شکل نگرفته است؛ بلکه قرار است به تدریج نگاه ما به آموزش فناوری اطلاعات را نیز تغییر دهد.

در فاز جدید، هدف ما این است که هوش مصنوعی فقط یک عنوان آموزشی مستقل نباشد، بلکه متناسب با هر رشته و مهارت، به بخشی از فرآیند آموزش تبدیل شود.

-    اگر بخواهید عملکرد یک سال اخیر واحد خود را فقط با یک عدد معرفی کنید، آن عدد چیست و چرا؟

اگر بخواهم تنها یک عدد را انتخاب کنم، ۱۴۹ هزار و ۶۸۳ نفرساعت آموزش در حوزه it و فنی ومهندسی در سال ۱۴۰۴ را انتخاب می‌کنم.(فقط فراگیران آزاد!)

این عدد برای من فقط یک آمار نیست؛ نشان‌دهنده حجم قابل توجهی از آموزش، حضور فراگیران و فعالیت آموزشی مرکز در طول یک سال است.

در سال ۱۴۰۴ تعداد کل فراگیران آزاد مرکز نیز به ۵۳۷۹ نفر رسید (به استناد سامانه رویش) که در مقایسه با ۴۳۴۴ نفر در سال ۱۴۰۳، رشد قابل توجهی را نشان می‌دهد. تعداد دوره‌های برگزارشده نیز از ۳۶۵ دوره به ۳۷۴ دوره افزایش یافته است.

البته برای ما صرفاً افزایش تعداد مخاطب هدف نیست؛ مهم‌تر از آن، این است که این ظرفیت آموزشی را به سمت مهارت‌های مورد نیاز جامعه، فناوری‌های نوین و نیازهای بازار کار هدایت کنیم.

-    در طول سال گذشته، کدام اتفاق برای شما نماد تلاش همکاران بخش یا مرکزتان بود؟

برای من، نماد تلاش همکاران مرکز این است که در کنار حفظ و استمرار حجم قابل توجه فعالیت‌های آموزشی، همواره به دنبال ایجاد مسیرهای جدید بوده‌اند.

علی رغم مشکلات و کمبودهای بسیار، راه‌اندازی و توسعه دپارتمان‌های تخصصی، طراحی دوره‌های جدید، به‌روزرسانی محتوای آموزشی، برگزاری دوره‌های تخصصی و کارگاه‌های جدید و تلاش برای استفاده از ظرفیت اساتید جوان و متخصص، حاصل کار یک نفرنیست.

به‌خصوص در حوزه هوش مصنوعی، همراهی اساتید جوان و پرتلاش کمک کرده است که این دپارتمان هر سال گسترده‌تر شود و ایده‌های جدیدی وارد مجموعه شود.

به اعتقاد من، یکی از سرمایه‌های اصلی مرکز فناوری اطلاعات، همکاران و مدرسینی هستند که خودشان نیز در حال یادگیری و به‌روز شدن هستند و این موضوع به پویایی مرکز کمک زیادی کرده است.

-    امسال چه کاری انجام دادید که پیش از این در واحد شما سابقه نداشت؟

یکی از اقدامات جدید، توسعه جدی‌تر آموزش‌های فنی و مهارتی در قالب دپارتمان فنی ـ مهارتی بود؛ با این هدف که بخشی از آموزش‌های مرکز مستقیماً به مهارت‌های شغلی و فرصت‌های واقعی بازار کار متصل شود.

از سوی دیگر، در حوزه هوش مصنوعی نیز طرح «هر هفته، یک کارگاه» را دنبال کردیم.

هوش مصنوعی برای بخش قابل توجهی از جامعه، حوزه‌ای جذاب و در عین حال جدید است. بنابراین تصمیم گرفتیم به جای اینکه مخاطب برای ورود به این حوزه الزاماً از ابتدا وارد یک دوره بلندمدت شود، فرصت آشنایی آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر با ابزارها، کاربردها و موضوعات مختلف هوش مصنوعی را فراهم کنیم.

هدف این طرح، ایجاد یک تجربه مستمر یادگیری و آشنایی عمومی با فناوری‌های جدید است؛ به گونه‌ای که هر فرد بتواند متناسب با علاقه و نیاز خود، موضوعات مختلف را تجربه کند و در صورت تمایل مسیر آموزشی تخصصی‌تری را ادامه دهد.

همچنین ورود به آموزش های مجازی بصورت جدی تر دردستور کار قرار گرفت و برنامه ریزی های لازم برای تولید محتوا در یکسری از دوره ها بصورت آزمایشی صورت گرفته است.

-    امسال مؤثرترین همکاری شما با سایر واحدهای جهاددانشگاهی یا دستگاه‌های استان چه بود؟

ما معتقدیم آموزش زمانی بیشترین اثربخشی را دارد که با نیاز واقعی یک سازمان یا مجموعه ارتباط داشته باشد.

به همین دلیل، توسعه همکاری‌های آموزشی با سازمان‌ها، مراکز علمی، دانشگاه‌ها، مدارس و مجموعه‌های تخصصی استان را دنبال کرده‌ایم تا بتوانیم آموزش‌ها را متناسب با نیاز هر مجموعه طراحی و اجرا کنیم.

در این مسیر، استفاده از ظرفیت سایر بخش‌های جهاد دانشگاهی نیز برای ما اهمیت زیادی دارد؛ چراکه ترکیب ظرفیت‌های آموزشی، فنی، علمی و اجرایی جهاد دانشگاهی می‌تواند زمینه‌ساز طراحی برنامه‌های کامل‌تر و اثربخش‌تر باشد.

هدف ما این است که همکاری‌ها صرفاً به برگزاری یک دوره محدود نشود، بلکه به طراحی مسیرهای آموزشی متناسب با نیاز هر مجموعه منجر شود.

-    اگر بخواهید در یک جمله بگویید فعالیت‌های واحد شما چگونه زندگی مردم را بهتر کرده است، چه می‌گویید؟

اگر بخواهم در یک جمله بگویم:

تلاش کرده‌ایم دسترسی مردم به دانش و مهارت‌های مورد نیاز امروز و فردای بازار کار را آسان‌تر کنیم و فاصله میان آموزش، مهارت و اشتغال را کاهش دهیم.

چه در آموزش‌های فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی و چه در آموزش‌های فنی و مهارتی، هدف نهایی ما این است که مخاطب پس از آموزش، چیزی بیش از یک گواهی در اختیار داشته باشد؛ یعنی دانش و مهارتی که بتواند در زندگی، کار و مسیر حرفه‌ای خود از آن استفاده کند.

-    اگر سال آینده دوباره همین مصاحبه را انجام دهیم، دوست دارید مهم‌ترین خبر واحد شما چه باشد؟

دوست دارم خبر سال آینده این باشد که ان شالله با رفع مشکلات و موانع سر راه ؛ مرکز فناوری اطلاعات جهاد دانشگاهی قم یک گام جدی دیگر در مسیر تبدیل شدن به یک مرکز آموزش مهارت‌های نوین فناوری و مهارت‌های شغلمحور برداشته است.

در حوزه هوش مصنوعی، امیدواریم فاز جدید فعالیت دپارتمان به نتیجه برسد و تلفیق کاربردی مباحث هوش مصنوعی با دوره‌های تخصصی مرکز را گسترده‌تر کنیم وحتی بتوان به سمت اجرای پروژه های هوش مصنوعی در استان و کشور حرکت کنیم.

در حوزه فنی و مهارتی نیز قصد داریم مسیر توسعه دوره‌های شغلمحور را ادامه دهیم و آموزش‌هایی را طراحی و ارائه کنیم که ارتباط روشن‌تری با نیازهای بازار داشته باشند.

در واقع، هدف ما این است که سال به سال فقط تعداد دوره‌ها را افزایش ندهیم؛ بلکه کیفیت، کاربردی بودن و اثرگذاری آموزش‌ها را نیز ارتقا دهیم. 

-    به نظر شما، مهم‌ترین ویژگی جهاددانشگاهی که باعث شده این نهاد پس از46 سال همچنان اثرگذار بماند چیست؟

به نظر من، مهم‌ترین ویژگی جهاددانشگاهی که باعث شده پس از ۴6 سال همچنان اثرگذار و زنده بماند، توانایی حفظ هویت و آرمان‌ها در کنار پذیرش تغییر و پاسخگویی به نیازهای جدید جامعه است.

جهاددانشگاهی از ابتدا بر پایه علم، خودباوری، روحیه جهادی و خدمت به جامعه شکل گرفت؛ اما آنچه این نهاد را ماندگار کرده، صرفاً حفظ این ارزش‌ها نبوده، بلکه توانایی تبدیل این باورها به اقدام، حل مسئله و خدمت متناسب با نیاز هر دوره بوده است.

به اعتقاد من، جهاددانشگاهی یک «هویت ثابت» اما «روش‌های متغیر» دارد؛ یعنی آرمان، رسالت و روحیه جهادی آن ثابت است، اما برای انجام این رسالت، باید دائماً فناوری‌ها، نیازهای جامعه، تحولات علمی و حتی شیوه یادگیری و اشتغال نسل جدید را بشناسد و خود را با آنها تطبیق دهد.

امروز دیگر نمی‌توان با روش‌ها و محتوای سال‌های گذشته به نیازهای نسل جدید پاسخ داد. اگر جهاددانشگاهی بخواهد همچنان در جامعه اثرگذار باشد، باید همان روحیه‌ای را که در سال‌های آغازین شکل‌گیری خود داشت، در مواجهه با مسائل جدید نیز حفظ کند؛ یعنی نیاز را زودتر ببیند، تغییر را بپذیرد و از دانش و فناوری برای ارائه یک پاسخ واقعی و عملی استفاده کند.

حرکت مرکز فناوری اطلاعات جهاددانشگاهی قم به سمت هوش مصنوعی، فناوری‌های نوین، آموزش‌های مهارت‌محور و دوره‌های شغل محور را نیز در همین چارچوب می‌دانیم. ما معتقدیم روحیه جهادی یعنی اینکه منتظر نمانیم نیاز جدید به یک مسئله جدی تبدیل شود؛ بلکه آن را زودتر شناسایی کنیم، دانش و فناوری لازم را بشناسیم و برای آن راه‌حل آموزشی و مهارتی طراحی کنیم.

شاید بتوان گفت راز ماندگاری جهاددانشگاهی همین باشد: اصول خود را تغییر نمی‌دهد، اما برای رسیدن به همان اصول، از تغییر و ابداع روش های جدید متناسب با شرایط جامعه نمی‌ترسد. و به نظر من، این همان چیزی است که می‌تواند جهاددانشگاهی را در ۴۷ سال آینده نیز به نهادی اثرگذار، پیشرو و مسئله‌محور تبدیل کند.