مرکز ملی زیست شناسی مصنوعی
زیست شناسی مصنوعی (Synthetic Biology) چیست؟
زیست شناسی مصنوعی (Synthetic Biology) یکی از فناوریهای پیشران قرن بیستویکم است که در تقاطع زیستفناوری، مهندسی، علوم داده، هوش مصنوعی و فناوریهای دیجیتال قرار دارد. این حوزه با هدف طراحی، بازمهندسی و برنامهریزی سامانههای زیستی توسعه یافته و تلاش میکند فرآیندهای زیستی را بهصورت دقیق، قابل پیشبینی و مهندسیشده کنترل کند.
به بیان ساده، اگر زیستفناوری استفاده از سلولها و ژنها برای تولید دارو، غذا یا محصولات زیستی باشد، زیست شناسی مصنوعی یک گام فراتر میرود؛ در این علم، پژوهشگران تلاش میکنند سامانههای زیستی جدید طراحی کنند یا عملکرد موجودات زنده را برای کاربردهای نوین بازنویسی و مهندسی نمایند.
امروزه زیست شناسی مصنوعی از مرز آزمایشگاهها عبور کرده و در حوزههایی مانند تولید واکسنهای mRNA، درمانهای ژنی، سلولدرمانی، تولید زیستی داروها، کشاورزی هوشمند، طراحی میکروارگانیسمهای مهندسیشده، تولید سوختهای زیستی و توسعه مواد زیستتجزیهپذیر نقش مهمی ایفا میکند.
کشورهای پیشرو جهان از جمله آمریکا، بریتانیا، اتحادیه اروپا، ژاپن و استرالیا، زیستمصنوعی را بهعنوان یکی از زیرساختهای اصلی اقتصاد آینده تعریف کرده و برنامههای ملی گستردهای برای توسعه آن تدوین کردهاند.
در ایران نیز، با توجه به چالشهایی همچون امنیت غذایی، بحران آب، وابستگی به واردات زیستداروها، نیاز به توسعه اقتصاد دانشبنیان و ضرورت ارتقای تابآوری زیستی کشور، توسعه زیستمصنوعی یک ضرورت راهبردی محسوب میشود.
معرفی مرکز ملی زیستمصنوعی جهاد دانشگاهی واحد استان قم
مرکز ملی زیست شناسی مصنوعی ایران با محوریت جهاد دانشگاهی واحد استان قم و با هدف توسعه زیرساختهای ملی در حوزه زیستمصنوعی، زیستاقتصاد و فناوریهای نوین زیستی در حال شکلگیری است. این مرکز با رویکردی میانرشتهای، تلاش میکند بستری برای پیوند پژوهش، فناوری، صنعت و تجاریسازی در حوزه زیست شناسی مصنوعی فراهم سازد.
بر اساس مأموریت تعریفشده، این مرکز در سه حوزه کلان سلامت و پزشکی، کشاورزی و دامپروری فعالیت خود را برنامهریزی کرده و تدوین نقشه راه ملی زیستمصنوعی را بهعنوان نخستین گام اجرایی در دستور کار قرار داده است.
اهداف کلان مرکز شامل:
توسعه زیرساختهای پژوهشی و فناورانه زیستمصنوعی
ایجاد بیوفاندریها و آزمایشگاههای طراحی و ساخت سامانههای زیستی
تربیت نیروی انسانی میانرشتهای
توسعه زیستاقتصاد دانشبنیان
گسترش همکاریهای ملی و بینالمللی
ایجاد ساختار هماهنگ ملی در حوزه زیستمصنوعی
میباشد.
جهاد دانشگاهی قم با بهرهگیری از ظرفیتهای پژوهشی، آزمایشگاهی و بالینی خود در حوزههای زیستشناسی سلولی، پزشکی بازساختی، زیستشناسی تولیدمثل و درمان ناباروری، تلاش دارد زمینه شکلگیری نخستین هسته ملی زیست شناسی مصنوعی کشور را فراهم کند.
این مرکز با نگاه آیندهنگر، زیستمصنوعی را نه صرفاً یک حوزه پژوهشی، بلکه زیرساختی برای توسعه پایدار، امنیت زیستی، اقتصاد دانشبنیان و افزایش تابآوری ملی کشور میداند.
برای آشنایی بیشتر با فعالیتها، برنامهها و اخبار مرکز ملی زیست شناسی مصنوعی، به وبسایت تخصصی مرکز مراجعه فرمایید:
https://synbio.acecr.ac.ir
سروش