مرکز ملی زیست مصنوعی یک ضرورت قطعی برای کشور است تا آینده را از دست ندهیم

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی قم، دکتر مختار جلالی جواران در دیدار با دکتر طباطبایی قمی رئیس جهاددانشگاهی قم و جمعی از پژوهشگران این مرکز با اشاره به آغاز مرحله عملیاتی ایجاد مرکز ملی زیست مصنوعی توسط این مرکز گفت: خرسند هستیم که نهادهایی پس از انقلاب تشکل شد که به آنها افتخار می کنیم. دنیا امروز ما را با این نهادها می شناسند که یکی از آنها جهاددانشگاهی است

وی افزود: می دانیم که این روحیات در جهاددانشگاهی وجوددارد. بزرگانی که با آینده نگاری و آینده نگری دقیق اجازه ندادید که قطار علم و تکنولوژی ایستگاه های متعدد را پشت سر بگذارد و پس از عبور به این فکر بیوفتیم که چرا بر این قطار فناوری های نوظهور در حوزه زیستی و زیست مصنوعی سوار نشدیم.

وی با ذکر این مطلب که هر جایی را مثل علوم زیستی و ناباروری، تولید واکسن ها و آنتی بادی ها تشخیص درست دادیم که باید در این عرصه ها کار کنیم موفق بودیم و هرجایی که از آن غافل شدیم در آن حوزه متضرر شدیم ودیگر فایده ای هم ندارد، گفت: اعتقاد قلبی داریم که اگر به جای اینکه نگران باشیم که یک بشکه نفت را با چند دلار بالاتر یا پایین تر بفروشیم می توانستیم با تولید چند میلی گرم محصولات دانش بنیان کشور را اداره کنیم. به عنوان عضوی از جامعه دانشگاهی عرض می کنیم که باید حساب شده و دقیق و با برنامه وارد عرصه های توسعه ای شویم. نباید موانع گسترده نیز ما را از فعالیت مایوس کند.

امنیت غذایی و بحران آب

رئیس انجمن ژنتیک ایران با اشاره به مساله آب و خشکی کشور و لزوم بهره گیری از روش های مدرن در تولید غذا گفت: خوشبختانه با توضیحاتی که ارایه شد متوجه شدم که جهاددانشگاهی خوشبختانه ورود جدی و اثربخش و دقیقی در این عرصه دارد. خوشبختانه دردها را به خوبی تشخیص داده اید و طبیعی است که جامعه نیز همین انتظار را از شما دارد. بحث خشکی و شوری و ... نیز قطعا باید با روش ها و فن آوری جدید این مشکلات را کاهش داد.

این استاد برجسته مهندسی ژنتیک ایران بیان کرد: امنیت غذایی ما کمتر از امنیت های ارزی و سیاسی و اقتصادی نیست. به این جهت که امنیت غذایی ضامن امنیت ملی ما است و اگر در اینجا حواسمان نباشد و نتوانیم غذای مردم را در یک 24 ساعت تامین کنیم به مشکلات عدیده ای بر می خوریم.  به خصوص اینکه با دشمن غداری روبرو شده ایم که نظیر این دشمن را در تاریخ مان کمتر داشته ایم زیرا این دشمن به واقع یک شیطان مجسم است. وقتی که اجازه نمی دهد که کودکان فلسطینی به غذا و آب دست یابند و به دنبال نسل کشی آنها هستند قطعا اگر بتوانند این کار را با ما هم انجام می دهند.

وی با ذکر این مطلب که حتی نباید به دلار و تامین هزینه نهادهای دامی هم وابسته باشیم افزود: بلکه باید خودمان امنیت خودمان را در دست داشته باشیم و مثل تنگه هرمز باید از این ابزارهای ملی خود به خوبی استفاده کنیم و آنها را واگذار به تصمیم دیگران نکنیم. امنیت غذایی یک بحث بسیار مهم است. خوشبختانه ظرفیت های خوبی برای تولید مواد غذایی داریم. اینکه برخی می گویند ایران در یک منطقه گرم و خشک قرار دارد از جهتی درست است ولی جواب بهتر آن است که محدودیت ما نه تنها وضعیت آب و هوا و خشکی بلکه ضعف لوازم و تکنولوژی است.

جلالی جواران بیان کرد: امروزه بیش از چهل درصد منابع آبی ما به سادگی هدر می رود. ولی امروزه فناوری هایی وجود دارد که می تواند جلوی این هدر رفت را بگیرد. برنجی که همیشه پای در آب و سر در مقابل آفتاب دارد می تواند به شکل «خشکه کار» تولید شود. نهادهایی مثل جهاددانشگاهی می توانند با تحرکات خود روشنایی بخشی بسیاری را ایجاد کنند. همینکه تلاش کردیم در قم از آب و فضای شهر و استان خود به بهترین شکل استفاده کنیم یک مساله بسیار مهم است. باید از حداقل ها و آب موجود بیشترین بهره را ببریم.

وی تصریح کرد: چند سالی است که در حوزه خشکی و شوری کار کردیم. برخی نیز به محض اینکه کوچکترین قطعه دی ان ای وارد گیاهی می شود سریعا فریاد می زنند که این گیاه تراریخته است. وقتی به نماینده مجلس می گوییم که اگر با کشت آن مخالف هستید چرا به واردات آن دست می زنید؟ هرساله می بایست 5 درصد از واردات ما کاهش پیدا کند و با دانش فنی خود آنهارا حل کنیم. برای این کار روی برنج که دومین محصول استراتژیک کشورمان است سه دانشجو را ممهز کردیم که روی این بحث کار کنند. از طریق ناک اوت کردن می توانیم هیچ ژنی به آن اضافه نکنیم ولی با تولید ماده ای که باعث عدم حساسیت گیاه می شود گیاهی را به ثمر برسانیم که بدون نیاز به مصرف گسترده آب به حیات خود ادامه دهد. در دنیا سطح زیر کشت ذرت از طریق ناک اوت کردن بیشتر می شود تا بتوانند آب کمتری استفاده کنند.

وی با ذکر این مطلب که خوشبختانه جهاددانشگاهی راه خود را پیدا کرده است اظهارکرد: باید بدانیم که مسیر بسیار سختی را نیز در پیش دارید. باید بدانیم که مشکلات بزرگ شما تازه از زمانی که به محصول رسیدید شروع می شود. باید به جای واردات چند میلیارد دلاری با هزینه بسیار نازلتری به خوداتکایی برسیم. از شما می خواهیم که افق 50 ساله خود را عمیق و دقیق در نظر بگیرید و افق کوتاه و میان مدت خود را به شکل دقیق بررسی کنید. در حوزه نیروی انسانی بی نظیر هستیم. بخش عمده ای از نیروهای علمی دانشگاهی ما متاسفانه به کشورهای دیگر مهاجرت کردند. 

وی گفت: نیروی انسانی بزرگترین سرمایه ملی ما است و باید مثل کشورهایی که در جنگ نابود شدند ولی با نیروی انسانی خود توانستند در جهان به رتبه های عالی دست پیدا کنند از ظرفیت نیروی نخبه خود استفاده کنیم و جهاد دانشگاهی نیز در این مسیر حرکت می کند. به هر ترتیب مرکز ملی زیست مصنوعی باید افق پنجاه سالی را با صد اولویت بررسی کند و به دنبال حل آنها باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس بیان کرد: نکته دیگر آنکه زیست مصنوعی نوک و قله این فناوری است که در کنار آن نیازمند مهندسی ژنتیک و هوش مصنوعی و... هستیم. کارگروه های تخصصی نیازمند فعالیت گسترده و دقیق هستند. اگر همه قطعات را با هم نداشته باشیم قطعا نمی توانیم به موفقیت برسیم.

وی با ذکر این مطلب که کاری که در جهاددانشگاهی آغاز شده است کار بسیاری بزرگی است. برای موفقیت باید از ظرفیت های نرم افزاری و سخت افزاری استفاده کنیم. نباید کاری را به آینده های دور سپرد. باید سال به سال موفقیت های بزرگ و قابل رویت دست یافت.

وی یادآورشد: مساله مقاومت به شوری و خشکی مساله مهمی است. دریاچه نمک(حوض سلطان) در میان قم و تهران به چشم ما می آید این پیام را به ما دارد که هرچه بیشتر دقیق تر می شویم به قدرت و عظمت الهی پی می بریم چون آثار زیست گیاهان و موجوداتی در دل آن هم شوری مشاهده می کنیم. علاوه بر بحث خاک که بستر رشد گیاه است، مساله آب نیز بسیار مهم است. در روش های پیشرفته ای چون... بیشتر از 95 درصد راندمان آب بهره برداری می شود در حالی که امروز 45 درصد این راندمان از دست می رود. با همین میزان درصد می توانیم سبد غذایی مردم را با همین امکانات پر کنیم. نمونه مهم این مساله را می توانیم در ذرت هایی ببینیم که مشاهده می کنیم که سطح زمین به دلیل خشکی ترک برداشته ولی ذرت آن محصول می دهد و هرساله دو برابر سطح زیر کشت آن در منطقه خشک توسعه داده می شود. از طریق هدایت ژن ها می توانیم مقاومت به خشکی را توسعه دهیم.

جلالی جواران بیان کرد: پیشنهاد بنده این است که حتما رد پایی در همه این بخش ها ایجاد کنید زیرا امیدواریم که این زحمات به شکلی تدوین شود که به یک سند قوی مبدل شود. همچنین طرح را به شکل کامل و کلان 50 ساله ببینید و از 1000 پازل به چند مورد که آماده است بپردازید. باید از همه ظرفیت های نرم افزاری و سخت افزاری استفاده کنید. بسیاری از کارهای علمی را باید به پژوهشگاه ملی و بیو تکنولوژی و سازمان های پژوهشی علمی صنعتی و دانشگاه ها بدهید. باید همچنین از ظرفیت های بین المللی به ویژه متخصصان ایرانی که در دنیا به فعالیت می پردازند نیز استفاده کنیم.